רמדאן במקומות העבודה – מדריך זכויות رمضان في أماكن العمل - دليل الحقوق

لا. لا يوجد قانون مخصّص يمنح حقوق عمل خاصّة مع حلول شهر رمضان. ومع ذلك، فإن القانون العام في إسرائيل، الذي يشمل مبادئ المساواة وحرّية الدين وحسن النية والاتفاقيات الجماعية، يوفر بالفعل تسهيلات وتعديلات يمكن أن تنطبق على العاملين المسلمين في هذه الفترة.

نعم، يجوز الطلب.
في القطاع العام، منذ سنوات يتم اتباع سياسة تقصير يوم العمل للعاملين المسلمين في رمضان، غالبًا بساعة أو ساعتين ودون المساس بالأجر. ويستند ذلك إلى توجيهات وأنظمة داخلية واتفاقيات جماعيّة، حتى لو لم يكن منصوصًا عليه في قانون صريح.
في القطاع الخاصّ، لا يوجد التزام قانوني بتقصير يوم العمل. ومع ذلك، إذا كانت هناك اتفاقية جماعية أو نهج ثابت أو سياسة متبعة لسنوات في مكان العمل، فإن صاحب العمل ملزم بالاستمرار فيها. بالإضافة إلى ذلك، يُطلب من صاحب العمل أن ينظر، بحسن نية، في طلبات إجراء تعديلات بصورة معقولة وغير جارفة.

لا يوجد التزام قانوني بإضافة استراحات تتجاوز ما هو منصوص عليه في القانون، ولكن هناك التزامًا عامًا بالتصرّف بحسن نية والنظر في ادخال تعديلات معقولة.
في الواقع، يسمح العديد من أصحاب العمل في فترة رمضان بالمرونة في ساعات الاستراحة أو تغيير ترتيب العمل أو تعديل ساعات الوصول والمغادرة، خاصة عندما لا يضر ذلك بالسير الطبيعي للعمل.

يجوز لصاحب العمل الرفض، ولكن ليس في كل الحالات.
يجب أن يكون الرفض مبررًا وموضوعيًا، ويستند إلى حاجة حقيقية لمكان العمل. الرفض الجارف، دون فحص البدائل، قد يعتبر، في بعض الحالات، انتهاكًا لحرية الدين أو سلوكًا غير متساوٍ أو سلوك بسوء نية.

لا. رمضان هو شهر صيام، ولا يُعتبر عيدًا بموجب القانون. لا يوجد استحقاق تلقائي لأيام الإجازة؛ بسبب شهر رمضان.

يحق للعاملين المسلمين اختيار أيام عيدهم وفقًا لدينهم، وعلى رأسها عيد الفطر وعيد الأضحى.
تعتبر هذه الأيام أيام عيد بموجب القانون، ويحق للعامل التغيب عن العمل في هذه الأيام وفقًا للقانون، حتى لو لم يكن بقية العاملين في مكان العمل في إجازة.

لا. لا يجوز لصاحب العمل المس بالأجر، أو الترقية، أو حجم الوظيفة، أو حتى في المعاملة تجاه العامل؛ بسبب الصيام أو ممارسة شعائر دينية. قد يعتبر هذا المساس تمييزًا محظورًا بموجب قانون تكافؤ الفرص في العمل.

في أماكن العمل التي يوجد فيها جهد بدني كبير أو خطر على السلامة، يجب على صاحب العمل إبداء حساسية خاصة لتأثير الصيام.
في بعض الأحيان، يلزم تعديل المهام أو تقليل العبء أو تغيير ترتيب العمل، كجزء من الالتزام العام لصاحب العمل بالحفاظ على صحة وسلامة العاملين والتصرف بحسن نية وإنصاف.

ينصح بالتوجه إلى صاحب العمل مسبقًا، ويفضل كتابةً، وتقديم طلب واضح ومحترم لإجراء تعديلات ممكنة.
خاصة ان التوجه المسبق يتيح لصاحب العمل الاستعداد، ويزيد من فرص الاستجابة للطلب، ويقلل من التوترات غير الضرورية.

לא. אין חוק ייעודי שמעניק זכויות עבודה מיוחדות לעצם קיומו של הרמדאן. עם זאת, הדין הכללי בישראל, הכולל עקרונות של שוויון, חופש דת, תום לב והסכמים קיבוציים, יוצר בפועל הקלות והתאמות שיכולות לחול על עובדים מוסלמים בתקופה זו.

כן, מותר לבקש.
במגזר הציבורי נהוגה, מזה שנים, מדיניות של קיצור יום העבודה לעובדים מוסלמים בתקופת הרמדאן, לרוב בשעה אחת או שעתיים וללא פגיעה בשכר. הדבר מבוסס על הנחיות ונהלים פנימיים והסכמים קיבוציים, גם אם אינו מעוגן בחוק מפורש.
במגזר הפרטי אין חובה חוקית לקצר את יום העבודה. עם זאת, אם במקום העבודה קיים הסכם קיבוצי, נוהג קבוע או מדיניות הנהוגה לאורך שנים, המעסיק מחויב להמשיך בה. בנוסף, מעסיק נדרש לשקול, בתום לב, בקשות להתאמות באופן סביר ולא גורף.

אין חובה חוקית להוסיף הפסקות מעבר לקבוע בחוק, אך קיימת חובה כללית לנהוג בתום לב ולשקול התאמות סבירות.
בפועל, מעסיקים רבים מאפשרים בתקופת הרמדאן גמישות בשעות ההפסקה, שינוי סידור עבודה או התאמה של שעות ההגעה והיציאה, במיוחד כאשר הדבר אינו פוגע במהלך התקין של העבודה.

מותר למעסיק לסרב, אך לא בכל מקרה.
סירוב צריך להיות מנומק, ענייני ומבוסס על צורך אמיתי של מקום העבודה. סירוב גורף, ללא בחינה של חלופות, עלול, במקרים מסוימים, להיחשב כפגיעה בחופש הדת או כהתנהלות בלתי שוויונית או התנהגות בחוסר תום לב.

לא. הרמדאן הוא חודש צום ואינו מוגדר כחג לפי חוק. אין זכאות אוטומטית לימי חופשה בשל עצם קיומו של הרמדאן.

עובדים מוסלמים זכאים לבחור את ימי החג שלהם לפי דתם, ובראשם עיד אל פיטר ועיד אל אדחא.
ימים אלה נחשבים ימי חג לפי חוק, והעובד זכאי להיעדר בהם בהתאם לדין, גם אם יתר העובדים במקום העבודה אינם בחופשה.

לא. אסור למעסיק לפגוע בשכר, בקידום, בהיקף המשרה או ביחס לעובד בגלל שמירת צום או קיום מנהגים דתיים. פגיעה כזו עלולה להיחשב אפליה אסורה לפי חוק שוויון הזדמנויות בעבודה.

במקומות עבודה שבהם יש מאמץ פיזי משמעותי או סיכון בטיחותי, על המעסיק לגלות רגישות מיוחדת להשפעת הצום.
לעיתים נדרשת התאמה של משימות, הפחתת עומס או שינוי סידור עבודה, כחלק מהחובה הכללית של המעסיק לשמור על בריאות ובטיחות העובדים ולנהוג בתום לב ובהגינות.

מומלץ לפנות למעסיק מראש, רצוי בכתב, ולהציג בקשה ברורה ומכבדת להתאמות אפשריות.
פנייה מוקדמת מאפשרת למעסיק להיערך, מגבירה את הסיכוי להיענות לבקשה ומצמצמת חיכוכים מיותרים.

מומלץ לפנות למעסיק מראש, רצוי בכתב, ולהציג בקשה ברורה ומכבדת להתאמות אפשריות.
פנייה מוקדמת מאפשרת למעסיק להיערך, מגבירה את הסיכוי להיענות לבקשה ומצמצמת חיכוכים מיותרים.